تاثیر مصرف کافئین و قهوه بر قدرت باروری؛ چقدر بنوشیم؟

بسیاری از ما روز خود را با عطر یک فنجان قهوه آغاز می‌کنیم و ترک این عادت برایمان غیرممکن به نظر می‌رسد. اما زمانی که تصمیم به مادر و پدر شدن می‌گیرید، یکی از اولین سوالاتی که در مطب پزشک مطرح می‌شود این است: آیا باید قهوه را کاملاً ترک کنیم؟

درباره ارتباط کافئین و ناباروری، شایعات و ضدونقیض‌های فراوانی وجود دارد. در این مقاله از مجله سلامت نی‌نی بانی، بر اساس جدیدترین مقالات پزشکی، تاثیر مصرف کافئین و قهوه بر قدرت باروری زنان و مردان را به تفکیک بررسی می‌کنیم تا بدون استرسِ ترک کامل، مقدار مجاز مصرف خود را مدیریت کنید.

مقدار مجاز مصرف قهوه قبل از بارداری چقدر است؟

سازمان بهداشت جهانی (WHO) و انجمن متخصصین زنان و زایمان آمریکا (ACOG) یک مرز ایمن برای مصرف کافئین در دوران اقدام و حین بارداری تعیین کرده‌اند: حداکثر ۲۰۰ میلی‌گرم در روز.

عبور از این مرز، رگ‌های خونی تغذیه‌کننده رحم را منقبض کرده و جریان خون به سمت تخمدان‌ها را کاهش می‌دهد که این امر می‌تواند در روند لانه‌گزینی جنین اختلال ایجاد کند.

جدول محاسبه کافئین در نوشیدنی‌های روزمره (AIO):

برای اینکه بدانید در مرز ایمن قرار دارید یا خیر، باید منابع پنهان کافئین را بشناسید.

تاثیر قهوه بر قدرت باروری زنان؛ آیا کافئین تخمک را ضعیف می‌کند؟

کافئین یک محرک سیستم عصبی است که ضربان قلب و فشار خون را به طور موقت بالا می‌برد. مصرف افراطی قهوه (بیش از ۳ تا ۴ فنجان در روز) در زنان، با ترشح هورمون استرس (کورتیزول) همراه است. بالا رفتن مداوم کورتیزول، سیگنال‌های مغزی برای ترشح هورمون‌های تولیدمثل (FSH و LH) را مختل کرده و می‌تواند منجر به تاخیر در تخمک‌گذاری شود.

اگر در مسیر لقاح مصنوعی هستید و از داروهای تحریک تخمک‌گذاری استفاده می‌کنید، بهتر است برای داشتن یک رژیم غذایی تقویت تخمک و اسپرم اصولی، مصرف کافئین خود را به زیر ۱۰۰ میلی‌گرم در روز برسانید.

رابطه قهوه و تنبلی تخمدان (PCOS)

یکی از مهم‌ترین چالش‌های زنانی که سندرم پلی‌کیستیک دارند، مقاومت سلول‌ها به انسولین است. ایا قهوه برای تنبلی تخمدان ضرر دارد؟

مصرف کافئین ناشتا (مخصوصاً همراه با شکر یا شیرهای پرچرب)، باعث ایجاد شوک به سطح قند خون شده و مقاومت به انسولین را به شدت افزایش می‌دهد. بالا رفتن انسولین، مستقیماً باعث تولید هورمون‌های مردانه (آندروژن) در تخمدان شده و تخمک‌گذاری را متوقف می‌کند.

به مادران مبتلا به تنبلی تخمدان توصیه می‌شود قهوه خود را حتماً بعد از یک صبحانه پروتئینی مصرف کنند. در صورت داشتن اضافه‌وزن ناشی از PCOS، مطالعه مقاله تاثیر وزن (BMI) بر شانس بارداری به شما در مدیریت این سندرم کمک شایانی خواهد کرد.

تاثیر قهوه بر اسپرم؛ روی دیگر سکه برای مردان!

برخلاف زنان که باید در مصرف کافئین بسیار محتاط باشند، علم پزشکی خبرهای خوبی برای پدران آینده دارد. فواید قهوه برای اسپرم از نظر علمی کاملاً اثبات شده است.

خوردن قهوه توسط مرد قبل از بارداری، مانند یک دوپینگ عمل می‌کند. کافئین با افزایش سطح کلسیم درون‌سلولی در اسپرم‌ها، سرعت و تحرک (Motility) آن‌ها را به طرز چشمگیری بالا می‌برد. به همین دلیل، در بسیاری از کلینیک‌های ناباروری، به مردانی که اسپرم‌های کندی دارند توصیه می‌شود ۳۰ تا ۴۵ دقیقه قبل از نمونه‌گیری یا رابطه زناشویی، یک شات اسپرسو یا قهوه غلیظ بنوشند.

حقیقت‌سنجی: تاثیر قهوه بر اسپرم پسر (پسرزایی)

آیا قهوه باعث پسردار شدن می‌شود؟ از آنجایی که اسپرم‌های حاوی کروموزوم Y (پسر) ذاتاً سریع‌تر اما ضعیف‌تر از اسپرم‌های دختر هستند، مصرف قهوه غلیظ توسط مرد قبل از رابطه، سرعت این اسپرم‌ها را دوچندان کرده و شانس رسیدن آن‌ها به تخمک را افزایش می‌دهد. با این حال، همان‌طور که در مقاله جامع رژیم غذایی تعیین جنسیت (پسرزایی/دخترزایی)؛ افسانه یا واقعیت علمی اشاره کردیم، هیچ ماده غذایی نمی‌تواند جنسیت را به صورت صددرصد تضمین کند.

قهوه بدون کافئین (Decaf) و جایگزین‌های سالم

اگر به طعم قهوه اعتیاد دارید اما نگران عوارض کافئین در دوران اقدام هستید، قهوه بدون کافئین در بارداری و پیش از آن، یک انتخاب هوشمندانه است. قهوه‌های دی‌کف (Decaf) بیش از ۹۷ درصد کافئین خود را از دست داده‌اند و مصرف ۱ تا ۲ فنجان از آن‌ها در روز کاملاً ایمن است.

همچنین می‌توانید از جایگزین‌های زیر برای حفظ انرژی روزانه استفاده کنید:

• دمنوش زنجبیل و لیمو: انرژی‌بخش طبیعی و تقویت‌کننده سیستم ایمنی.

• شیر طلایی (شیر گرم و زردچوبه): یک ضدالتهاب قدرتمند برای رحم.

• آب ولرم با دانه چیا: تامین‌کننده امگا ۳ و هیدراته‌کننده قوی بدن.

سوالات متداول (FAQ)

آیا مصرف قهوه گانودرما برای تنبلی تخمدان خوبه؟

تبلیغات زیادی درباره درمان ناباروری با قهوه گانودرما وجود دارد. اگرچه قارچ گانودرما خواص آنتی‌اکسیدانی دارد، اما هیچ تحقیق بالینی معتبری تاثیر قطعی آن را بر درمان تنبلی تخمدان ثابت نکرده است. همچنین مصرف قارچ‌های دارویی پیش از بارداری باید حتماً با تایید پزشک غدد انجام شود.

آیا قطع ناگهانی قهوه قبل از بارداری عوارض دارد؟

بله. قطع ناگهانی کافئین می‌تواند باعث سردردهای شدید، خستگی مفرط و تحریک‌پذیری عصبی (علائم ترک) شود. بهتر است مصرف قهوه را طی ۲ تا ۳ هفته به تدریج کاهش دهید تا بدن دچار استرس نشود.

آیا چای و نسکافه هم باعث کاهش قدرت باروری می‌شوند؟

ماده موثر در همه این نوشیدنی‌ها «کافئین» است. نسکافه و قهوه‌های فوری (به ویژه مدل‌های ۳ در ۱ که حاوی شکر و چربی ترانس هستند) به مراتب از قهوه دمیِ خالص مضرترند. چای نیز کافئین دارد اما دوز آن بسیار کمتر از قهوه است.

عباس جان، این مقاله با تفکیک دقیق اثرات کافئین بر روی زن (هشدار) و مرد (محرک)، ترافیک بسیار ارزشمندی را از سمت زوجینِ در حال اقدام جذب خواهد کرد..