ترشحات واژن در بارداری؛ تفاوت ترشحات طبیعی با عفونت قارچی
یکی از اولین تغییراتی که ممکن است حتی قبل از مثبت شدن تست حاملگی متوجه آن شوید، افزایش رطوبت ناحیه تناسلی است. در دوران بارداری، سطح هورمون استروژن در بدن به شدت بالا می‌رود که این موضوع باعث افزایش جریان خون در ناحیه لگن و تحریک غشاهای مخاطی می‌شود.
این ترشحات طبیعی که در اصطلاح پزشکی به آن لوکوره می‌گویند، نقش یک سد دفاعی قدرتمند را ایفا می‌کند تا از ورود باکتری‌ها به دهانه رحم و کیسه آب جلوگیری کند. اما تغییرات مداوم هورمونی و تغییر در سطح PH واژن، این ناحیه را برای رشد قارچ‌ها نیز مستعد می‌کند. در این راهنمای بالینی از مجله نی‌نی‌بانی، مرز بین یک ترشح محافظتی و یک عفونت نیازمند درمان را به دقت مشخص می‌کنیم.
جدول تریاژ و تشخیص رنگ ترشحات واژن
به جای استرس و نگرانی، کافی است ویژگی‌های ظاهری ترشحات خود را با جدول استاندارد زیر تطبیق دهید تا متوجه سطح سلامت یا خطر آن شوید:
جدول بالینی تشخیص انواع ترشحات در بارداری:
| رنگ و بافت ترشح | بوی ترشح | تشخیص پزشکی | اقدام لازم |
| شفاف تا سفید شیری (رقیق) | بدون بو یا بوی بسیار ملایم | لوکوره (کاملاً طبیعی) | استفاده از لباس زیر نخی و حفظ خشکی |
| سفید غلیظ و پنیری شکل | معمولاً بدون بو | عفونت قارچی (کاندیدیازیس) | مراجعه به پزشک برای تجویز پماد ضدقارچ |
| زرد مایل به سبز یا خاکستری | بوی تند ماهی و نامطبوع | عفونت باکتریایی یا مقاربتی | نیازمند درمان فوری آنتی‌بیوتیکی |
| صورتی، قرمز یا قهوه‌ای | بدون بوی خاص | پارگی مویرگی، لانه‌گزینی یا هماتوم | بررسی حجم خون خروجی و مراجعه به زایشگاه |
در بسیاری از موارد، مادران سوزش ناحیه خارجی واژن در اثر عفونت قارچی را با سوزش مجرای ادرار اشتباه می‌گیرند. برای اینکه بدانید ریشه این سوزش دقیقاً کجاست، پیشنهاد می‌کنیم علائم خود را با نشانه‌های عفونت ادراری در بارداری مقایسه کنید تا مسیر درمان به درستی طی شود.
همچنین اگر ترشحات شما متمایل به رنگ صورتی یا قهوه‌ای است و هنوز در ماه‌های اول حاملگی به سر می‌برید، بهتر است تفاوت آن را با نشانه‌های لکه‌بینی در سه ماهه اول بارداری بشناسید تا از استرس بی‌مورد جلوگیری شود. اما در صورتی که این ترشحات به صورت یکباره و شبیه به پاره شدن کیسه آب خارج شد، یا رنگ خونی روشن به خود گرفت، باید سریعاً لیست علائم خطر در بارداری را چک کنید و خود را به نزدیک‌ترین مرکز درمانی برسانید.
درمان عفونت قارچی؛ آیا کلوتریمازول بی‌خطر است؟
عفونت قارچی واژن (کاندیدیازیس) خطری برای جنین در حال رشد ندارد و باعث سقط نمی‌شود، اما خارش و التهاب شدید آن می‌تواند زندگی روزمره مادر را مختل کند.
بسیاری از مادران به دلیل ترس از مصرف دارو در این دوران، به سراغ درمان‌های خانگی مانند نشستن در تشت جوش‌شیرین، سرکه یا استفاده از سیر می‌روند. این یک اشتباه خطرناک است. مخاط واژن در بارداری به شدت پرخون و حساس است و این مواد اسیدی یا قلیایی باعث سوختگی شیمیایی، از بین رفتن فلور طبیعی واژن و تشدید عفونت می‌شوند.
تنها راه درمان علمی و کاملاً ایمن، استفاده از کرم‌ها یا شیاف‌های واژینال ضدقارچ مانند کلوتریمازول (با دوز تجویز شده توسط پزشک) است. نکته بسیار مهم در استفاده از پماد کلوتریمازول واژینال در بارداری این است که اپلیکاتور نباید به صورت کامل داخل واژن شود؛ وارد کردن نیمی از اپلیکاتور برای جلوگیری از برخورد با دهانه رحم کفایت می‌کند. همچنین مصرف داروهای ضدقارچ خوراکی (مانند فلوکونازول) در دوران حاملگی ممنوع است و فقط فرم موضعی آن مجاز است.
مراقبت‌های روزانه برای جلوگیری از عفونت و حساسیت
محیط گرم و مرطوب بهترین مکان برای رشد قارچ‌هاست. برای پیشگیری از ابتلا یا بازگشت مجدد عفونت، روزانه لباس زیر نخی خود را تعویض کنید. از پوشیدن شلوارهای جذب و تنگ که تهویه هوا را مسدود می‌کنند خودداری نمایید.
همچنین استفاده از صابون‌های عطری، دوش واژینال یا دستمال توالت‌های رنگی به شدت محرک هستند. با استفاده از شوینده‌های ملایم و پدهای روزانه بدون عطری که در دسته محصولات بهداشتی و مراقبتی مادر قرار دارند، می‌توانید بدون برهم زدن PH طبیعی واژن، نظافت و خشکی این ناحیه را به بهترین شکل حفظ کنید.
سوالات متداول (FAQ)
آیا عفونت قارچی در زمان زایمان طبیعی به نوزاد منتقل می‌شود؟
بله. اگر عفونت قارچی تا زمان فرا رسیدن درد زایمان درمان نشود، در حین عبور نوزاد از کانال زایمان (واژن)، این قارچ می‌تواند به دهان نوزاد منتقل شده و باعث ایجاد بیماری برفک دهان در روزهای اول تولد شود. به همین دلیل پزشکان تمام عفونت‌ها را قبل از هفته ۳۸ به طور کامل درمان می‌کنند.
چرا در سه ماهه سوم ترشحات به شدت غلیظ می‌شود؟
با نزدیک شدن به روزهای پایانی بارداری، ترشحات طبیعی به شدت غلیظ و مخاطی می‌شوند. این ترشحات ژله‌ای که گاهی با رگه‌های نازک خون همراه هستند، در واقع همان پلاگ موکوسی (Mucus Plug) هستند که دهانه رحم را مسدود کرده بودند و خروج آن‌ها یکی از نشانه‌های نزدیک شدن به زمان زایمان است.
آیا می‌توانم در بارداری از تامپون برای کنترل ترشحات استفاده کنم؟
خیر. استفاده از تامپون و کاپ قاعدگی در کل دوران بارداری اکیداً ممنوع است. این محصولات خطر تجمع باکتری‌ها و ایجاد سندروم شوک سمی (TSS) را به شدت افزایش می‌دهند. برای کنترل رطوبت فقط باید از پدهای نخی روزانه استفاده کنید و آن‌ها را مرتباً تعویض نمایید.
